DUMLUPINAR
1. Coğrafi Durum ve Doğal Yapı :
Dumlupınar ilçesi, Ege Bölgesi'nin doğusunda, Kütahya ilinin güney doğu bölümünde yer alır. Kütahya-Uşak-İzmir karayolu ile Afyon-Uşak-İzmir demiryolu
üzerinde bir platoda kurulmuştur. Denizden yüksekliği 1222 m.'dir. Yüzölçümü 305 km. karedir.
İç Batı Anadolu eşiğinde yer alan Dumlupınar'ın, iklimi geçiş iklimi karakteri gösterir. Yazları serin ve kurak, kışları soğuk ve
yağışlıdır. (özellikle kar) Gece ile gündüz arasındaki ısı farkı oldukça fazladır.
2. Tarihçe :
Bir Selçuklu Yerleşimi olan Dumlupınar'ın daha öncelerine ilişkin bilgimiz bulunmamaktadır.
Sultan Alaeddin Keykubat zamanında Kütahya ve çevresinin Türklerin egemenliğine girmesini izleyen yıllarda bu yöreye yoğun bir Türkmen yerleşmesi olmuştur. Dumlupınar'ın oluşumu bu Türkmen göçüne bağlıdır.
Dumlupınar'ın adı, bugünkü Merkez Camii bitişiğinde olan bir pınarın suyunun soğuk olması nedeniyle, eskiden beri halk arasında "Dondupınar" olarak
söylenen sözün zamanla değişerek "Dumlupınar" adını almasından kaynaklandığı sanılmaktadır.
Ulusal Kurtuluş savaşımızın en büyük Zaferiyle
sonuçlanan Başkomutan Meydan Savaşı (Dumlupınar Meydan Muharebeleri)'nin ev sahipliğini yapan bu ilçemiz sık sık düşman işgaline uğramış ve büyük yıkımlar yaşamıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kurulmasına temel olan ve sonucu tüm dünyada yankılar uyandıran bu büyük zafer Dumlupınar adını ölümsüzleştirmiş, Dünya tarihine
taşımıştır.
T.B.M.M. Orduları Başkomutanı Mustafa Kemal Paşa'nın bizzat komuta ettiği Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922'de Afyon Kocatepeden Dumlupınar'da
sonuçlanmıştır.
30 Ağustos 1922'de 61. Tümen tarafından kurtarılan Dumlupınar'da Mustafa Kemal aynı gece konaklamış, Mustafa Kemal'in daha sonra karargah
olarak kullandığı bu ev, bugün Anıt ev olarak Restore ettirilmiştir. Ayrıca Dumlupınar'da şehit olan 137.000 Askerimiz anısına 1992 yılında şehitlik yaptırılmış ve ilçe Anıtlarla donatılmıştır.
3. İdari Yapı ve Nüfus :
2000 yılı Genel Nüfus Sayımı resmi olmayan geçici sonuçlara göre, İlçe nüfusu 5490 dır.
Nüfusun 3.301 'i İlçe merkezinde 2.189' u ise köylerde yaşamaktadır. İlçe merkezinde, 4 mahalle olup, ayrıca 10 köy ve 1 köy bağlısı bulunmaktadır.
4. Ekonomik ve Sosyal Yapı :
İlçe ekonomisi büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayalıdır. İlçe merkezi ve köylerinde daha
çok tahıl yetiştirilmekte ve bir miktar da şeker pancarı ekilmektedir. İklimin sert olması ve toprağın verimsizliğinden dolayı bağ, bahçe tarımı gelişmemiştir. İlçede hayvancılık önemli ölçüde gelişmiştir. Büyük ve küçük baş
hayvan yetiştiriciliği yapılmaktadır. Günlük süt üretimi 4 ton kadardır. En çok rastlanan maden türleri linyit kömürü, kaolen ve grafit madenleridir.
İlçe,
orman varlığı açısından oldukça büyük bir potansiyele sahiptir. İlçede Dumlupınar ve Başkomutanlık Milli Parkları olmak üzere iki Milli Park bulunmaktadır.
5. Eğitim ve Sağlık :
1923 yılında Mustafa Kemal Atatürk, Ankara'dan İzmir'e giderken Dumlupınar İstasyonu'nda mola
verdiği sırada halkın isteklerini dinlemiş, halkın "Okul" istemesi üzerine Atatürk'ün emri ile Cumhuriyet tarihimizin ilkokullarından biri olan Dumlupınar ilkokulu açılmıştır.
İlçede 2 ilköğretim okulu, 1 genel lise olup, 506 öğrenci ve 31 öğretmenle eğitim - öğretim devam etmektedir.
İlçedeki 1 sağlık ocağı ve 2 Sağlık evi ile Sağlık Hizmetleri yürütülmektedir.
6. Kültür,Turizm ve Spor :
Dumlupınar'ın , Kurtuluş Savaşı-mızda çok büyük bir yeri vardır. Bu nedenle, Türkiye
Cumhuriyetinin kuruluşunun gelecek kuşaklara aktarılmasında çok büyük bir öneme sahiptir. İlçenin tamamına yakını "Tarihi Sit Alanı" olarak tescil edilmiştir.
Büyük Taarruzun 70. yıldönümü olan 26 Ağustos 1992 yılında " Dumlupınar Şehitliği" büyük bir törenle hizmete açılmıştır. Ayrıca İlçe merkezinde
"Atatürk Evi", " Dumlupınar Anıtı" ve " Başkomutan Tarihi Milli Park Müzesi" vardır.
7. Altyapı ve Ulaşım :
İlçenin elektrik şebekesi 1970 yılında yapılmıştır. İlçe merkezinin içme suyu Murat Dağı'ndan getirilmiş, köylerinin tamamı da içme suyu şebekesine
kavuşturulmuştur.
İlçe merkezini il merkezine bağlayan yol asfalt olup, 83 km.dir. Yolun çok dar ve virajlı olması nedeniyle özellikle kışın ulaşımda güçlük
çekilmektedir. Toplam 142 km. köy yolu ağı olup,bunun büyük bir bölümü asfalttır. Ayrıca ilçenin demiryolu ulaşımı da mevcuttur.